10000528   @didgah.tv5 
استانداردهای ایزو و کیفیت(1)

چگونه و با استفاده از چه ابزاری می توانیم کیفیت محصولات و خدمات خود را تضمین کنیم و آیا نظام و قاعده ای برای این کار وجود دارد؟ احتمالا همگی می دانیم که پاسخ این سوال دراستانداردهای تضمین کیفیت نهفته است. سازمان بین المللی استاندارد برای پاسخ به این نیاز شرکتها، استانداردهای مختلفی را تعریف کرده است. معروفترین این استانداردها ISO 9000 می باشد که موج آن بسیاری از سازمان ها و شرکتها ایرانی را فرا گرفته است. مشخصا استانداردهای ایزو با استانداردهای تضمین کیفیت تفاوت دارد. متاسفانه هنوز بسیاری از مردم و حتی مدیران شرکتهای ما این دو استاندارد را با هم اشتباه می گیرند و مثلا گواهی نامه ایزو 9000 را نشان از کیفیت محصول می دانند.
تفاوت این استانداردهای « تضمین کیفیت » با استانداردهای « کیفیت محصول » به نوع نگاه ما به کیفیت از دیدگاه کل شرکت و محصول مربوط می شود. استانداردهای محصول معمولا حداقل مشخصه های فنی لازم برای کیفیت محصول را بیان می کنند. اما استانداردهای تضمین کیفیت حداقل الزامات کیفی لازم در همه ابعاد شرکت و فرایندهای آن را نشان می دهند. برای مثال استاندارد محصول مشخص می کند که محصول ما از نظر استحکام، دوام، ابعاد، اندازه و غیره باید چه مشخصاتی را داشته باشد تا حداقل کیفیت قبلا قبول را داشته باشد. اما استاندارد تضمین کیفیت هیچ گونه مشخصات خاصی را برای محصول بیان نمی کند، بلکه فقط تاکید می کند که عوامل تاثیرگذار بر کیفیت باید از طریق فرآیندهای مختلف مثل تولید ، طراحی و خرید ) کنترل شوند.
به جز استاندارد ایزو 9000 استانداردهای مفید و مشهور دیگری توسط سازمان جهانی استاندارد تدوین شده است که مهمترین آنها عبارتند از :
1- استاندارد ایزو 140000 : استاندارد کیفیت محیط زیست
2- استاندارد ایزو 16949 : استاندارد تضمین کیفیت صنایع خودرو سازی
3- استاندارد ایزو 17799 : استاندارد مدیریت امنیت اطلاعات
4- استاندارد OHSAS 18000 : استاندارد مدیریت ایمنی و بهداشت کار
در این جا به معرفی تعدادی از این استانداردها می پردازیم:
استاندارد ایزو 9000
در این بخش به علت اهمیت و فراگیر استاندارد ایزو 9000، کمی بیشتر درباره ان بحث می کنیم. این استاندارد به عنوان اولین استاندارد بین المللی نظام تضمین کیفیت در سال 1987 انتشار یافت. پس از آن در سال 1994 درقالب سه استاندارد 9001، 9002، 9003 منتشر گردید. در سال 2000 نیز بار دیگر مورد ویرایش قرار گرفت و با حذف استانداردهای 9002 و 9003 و یکپارچه کردن آنها در قالب استاندارد ایزو 9000 منتشر شد. آخرین ویرایش این استاندارد نیز ویرایش 2008 می باشد.
اصول مهم ایزو 9000 عبارتند از:
- مشتری مداری در سازمان
- رهبری
- مشارکت کارکنان
- نگرش فرآیندی
- نگرش سیستمی به مدبریت
- تصمیم گیری بر اساس حقایق و ولقعیات
- بهبود مستمر
- رابطه دوجانبه سودمندی با تامین کنندگان
اگر چه استانداردهای ایزو (از جمله ایزو 9000) برای استاندارد کردن محصول ساخته نشده اند ، اما باید اشاره کرد که همین استانداردها می توانند کمک بزرگی برای این کار باشند. در واقع، این موضوع که چطور می توانیم کیفیت محصولات و خدمات خود را از مرحله طراحی و تولید تا فروش آن تضمین کنیم، در سراسر استاندارد ایزو 9000 دیده می شود. توجه داشته باشید که برای پیاده سازی استانداردهای ایزو 9000 باید کیفیت قطعات و محصولات خود را در طی مراحل تامین مواد اولیه و قطعات، طراحی، تولید، فروش و خدمات پس از فروش، تضمین کرده و آنها را قابل ردیابی کنید تا بتوانید علل وقوع خطا و کاستی ها موجود در محصول یا خدمات را شناسایی و به صورت ریشه ای آنها را برطرف کنید. از طرف دیگر این استانداردها علاوه بر فرآیندهایی که مستقیما بر محصول یا خدمت اثر می گذارند، به فرآیند های پشتیبانی و مدیریتی لازم برای تحقق محصول نیز توجه می کنند. برای مثال استاندارد ایزو 9000 ، مسئولیت و تعهد مدیریت در قبال کیفیت را یکی از مهمترین اصول تضمین کیفیت می داند. یعنی شما برای رسیدن به تضمین کیفیت باید آن را با تمام وجود درک کرده باشید و به صورت مناسب در سراسر شرکت خود به کار گیرید.
مدیریت منابع و استفاده از آنها یکی از مهمترین عواملیست که در استانداردهای تضمین کیفیت (quality assurance)مورد توجه واقع می شوند. یکی از منابع با اهمیت هر شرکتی نیروی انسانی آن می باشد. لذا مدیریت همواره بایستی بتواند با تقسیم اختیارات و مسئولیتها و تقویت کار گروهی از این منبع حداکثر استفاده را بنماید. توان مدیر در تقسیم کارها میان کارکنان و هدایت ، انگیزش و ترغیب آنها به انجام فعالیت های محوله به بهترین وجه ممکن، شاید مهمترین هنر وی باشد.
مزایای استفاده از ایزو 9000 عبارتند از:
- بررسی مجدد وظایف و فعالیت های شرکت بر مبنای اهداف و برطرف کردن آنها در صورت لزوم
- کاهش هزینه
- ایجاد اطمینان و اعتماد متقابل درون و برون سازمانی
- جلوگیری از دوباره کاری
- افزایش توان رقابتی بین المللی