10000528   @didgah.tv5 
دانستنی های لنز چشمی
 

 لنز های چشمی
عدسی‌های تماسی (Contact Lense) وسایلی هستند كه عمدتاً برای اصلاح عیوب انكساری چشم بكار رفته و در زیر پلك و روی سطح قرنیه چشم قرار می‌گیرند. این وسایل اپتیكی برای اولین بار در سال 1960 میلادی و از ماده پلی متیل متاآیكریلات (PMMA) ساخته شدند. بتدریج با افزایش مصرف و كاربرد این عدسی‌ها در ساخت آنها تحولات زیادی رخ داده و از مواد مختلف پلاستیكی جهت ساخت آنها استفاده گردید، بطوریكه كاربرد آنها راحت‌تر و از نظر اپتیكی كیفیتی بهتر پیدا كردند.
* انواع لنزهای تماسی
انواع مختلفی از لنزهای تماسی وجود دارد اما بطور كلی در سه گروه طبقه‌بندی می‌شوند :
1) لنزهای سخت (Hard) از ماده PMMA ساخته شده و نسبت به عبور آب و گاز غیر قابل نفوذ هستند. از آنجائیكه قرنیه چشم برای سلامت خود نیاز به دریافت اكسیژن از اتمسفر مقابل خود دارد لذا مصرف این لنزها می‌تواند منجر به كاهش اكسیژن قرنیه گردد. به همین علت مصرف این نوع لنز محدود به چند ساعت می‌باشد. این دسته از لنزها به علت سختی می‌توانند بی منظمی سطح قرنیه را اصلاح نموده و لذا در مواردیكه بیمار دچار آستیگماتیسم (نوعی عیب انكساری كه با بی منظمی سطح قرنیه همراهست) باشد، مصرف این نوع لنز موجب بهبود قابل ملاحظه عیب انكساری و در نتیجه بهبود کیفیت دید بیمار می شود .تحمل این لنزها برای بیمار نسبت به سایر انواع لنز ها مشکل تر میباشد، لیكن عوارضی مثل عفونت و حساسیت در این نوع لنز نسبت به سایر لنزها، كمتر می‌باشد.
* لنزهای سخت عبور دهنده گاز (Rigid Gas Permeable)
حدفاصل لنزهای نرم و سخت می‌باشند. این لنزها اكسیژن را از خود عبور می‌دهند و نسبت به لنزهای سخت قابل تحمل‌تر هستند. به علت نیمه سخت بودن، آستیگماتیسم را بهتر از لنزهای نرم اصلاح می‌كنند. این لنزها نیز مانند لنزهای سخت، روزانه استفاده می‌شوند. قطر این دو لنز بین 7 تا 10 میلی‌متر بوده و تنها روی قرنیه قرار می‌گیرند.
2) لنزهای نرم (Soft) این دسته از لنزها از مواد پلاستیكی خاص حاوی 25 تا 79 درصد آب ساخته می‌شوند، لذا اكسیژن و آب را بخوبی از خود عبور می‌دهند. تحمل این دسته از لنزها نسبت به لنزهای قبلی بهتر بوده و بر حسب نوع آنها، می‌توان آنها را از چند روز تا چند هفته استفاده نمود. به علت نرم بودن این دسته از لنزها آستیگماتیسم را اصلاح نمی‌كنند. طول عمر آنها كمتر از سایر لنزها بوده و رسوب مواد روی آنها بیشتر است، ولی در هر صورت به علت تحمل بهتر آنها، مصرفی بیشتر از انواع دیگر لنز دارند. قطر این لنزها حدود 14 میلی‌متر بوده و علاوه بر سطح قرنیه قسمتی از صلبیه را نیز می‌پوشانند.
- موارد استفاده از لنزهای تماسی
ظاهر شخصی و غیرقابل قبول بودن عینك، از دلایل اولیه استفاده از لنزهای تماسی بود، لیكن با گذشت زمان موارد استفاده از این لنزها و كاربرد آنها گسترش چشمگیری یافته است. به هر حال مصرف این لنزها عمدتاً شامل موارد زیر می‌باشد :
1 – اصلاح عیوب انكساری (Refractive)
لنزهای تماسی دارای قدرتهای متفاوتی می‌باشند، لذا موقعی كه روی سطح قرنیه قرار می‌گیرند، می‌توانند عیب انكساری چشم را همانند عینك اصلاح نموده و موجب بهبود و اصلاح دید بیمار گردند. از آنجائیكه این وسایل با قرار گرفتن روی سطح قرنیه، امكان اصلاح بی منظمی‌های سطح آن را فراهم می‌كنند لذا در مواردیكه بیمار مبتلا به آستیگماتیسم می‌باشد و نیز بیماریهایی مثل كراتوكونوس (قوز قرنیه) باشد، اصلاح عیب انكساری بخوبی صورت گرفته و كیفیت دید بیمار بهبود قابل ملاحظه ایخواهد داشت. لنزهای تماسی همچنین موجب كاهش پراكندگی نور كه در هنگام استفاده از عینك‌های با شماره بالا دیده می‌شود، می‌گردند. به هر حال بیشترین مصرف این نوع لنزها، اصلاح عیوب انكساری و جایگزینی عینك می‌باشد. در سال‌های اخیر با توجه به انجام روشهای جراحی بخصوص اعمال جراحی لیزری (لیزیك و پی ‌آر كی) مصرف این لنزها رو به كاهش گذاشته است
2 – استفاده درمانی (Therapeutic)
از كاربردهای مهم لنزهای تماسی، استفاده آنها در بیمارانی است كه دچار آسیب سطح قرنیه شده‌اند. بدنبال برخی آسیب‌های سطح قرنیه مثل سوختگی‌های شیمیایی سطح قرنیه یا كندگی قسمت وسیعی از اپی‌تلیوم آن جهت بهبود سریعتر، می‌توان از دسته‌ای از لنزهای نرم بنام لنزهای پانسمانی (Bandage) استفاده نمود. بدنبال اعمال جراحی لیزری مثل پی آر كی (PRK) نیز از این لنزها جهت پانسمان موقتی تا بازسازی كامل اپی‌تلیوم قرنیه استفاده می‌گردد.
3 – استفاده جهت موارد زیبایی (Casmeses)
در سال‌های اخیر دسته‌ای از لنزهای نرم بصورت رنگی ساخته شدند تا در افرادیكه دچار كدورت و لك قرنیه هستند با قرار گرفتن روی سطح قرنیه، موجب تغییر رنگ آن شده و بدین ترتیب ظاهر نازیبای موجود در چشم فرد از بین برود. بتدریج مصرف این لنزها در افراد عادی رو به افزایش گذاشته، بطوریكه امروزه مصرف آنها بخصوص در بین جوانان جهت مصارف زیبایی و تغییر رنگ چشم‌ها شیوع زیادی یافته است. همچنین این دسته از لنزها می‌توانند دارای قدرت انكساری متناسب با چشم فرد بوده، لذاعیب انكساری بیمار را نیز همزمان برطرف كنند. یكی از مشكلات خاص این دسته از لنزها، ثابت بودن اندازه مردمك در آنها است. لذا ممكن است با جابجا شدن لنز در سطح قرنیه، مردمك چشم بیمار توسط لنز پوشیده شود و دید بیمار كاهش یابد. همچنین در موقع شب با باز شدن مردمك بیمار (جهت عبور نور بیشتر به چشم فرد) با توجه به ثابت بودن اندازه مردمك در این لنزها بیمار دچار اختلال دید می‌گردد.
- موارد محدودیت استفاده از لنزهای تماسی
در صورت وجود بیماری‌های چشمی از قبیل خشكی شدید چشم، التهابات داخل چشمی، عفونت‌های سطحی چشم و پلك‌ها، سابقه گلوكوم (آب سیاه) و عمل جراحی آن استفاده از لنزهای تماسی ممنوع است. در صورت ناتوانی جسمی بیمار در استفاده و یا تمیز كردن و ضدعفونی نمودن لنزها نیز نباید از این وسایل استفاده نمود.
- عوارض استفاده از لنزهای تماسی
یكی از عوارض شایع مصرف لنزهای تماسی خراشیدگی سطح قرنیه به علت مصرف دراز مدت و كاهش اكسیژن‌گیری قرنیه می‌باشد كه در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع، می‌تواند موجب عفونت و آبسه قرنیه گردد كه مهم‌ترین و بدخیم‌ترین عارضه مصرف لنز بوده و می‌تواند منجر به از دست رفتن دید بیمار گردد.
از علل شایع عفونت قرنیه، استفاده از مواد تمیزكننده و ضدعفونی كننده غیراستاندارد، ساخته شده توسط خود فرد می‌باشد. حساسیت به مواد مورداستفاده در موقع تمیز و ضدعفونی كردن لنز و نیز حساسیت به خود لنز از عوارض شایع مصرف این وسایل می‌باشد كه بخصوص در مواردیكه سابقه مصرف آنها زیاد باشد، به وفور دیده می‌شود. در این موارد قطع مصرف لنز و درمان كافی تا موقع بهبود كامل توصیه می‌گردد.
- نكات مهم در مصرف لنزهای تماسی
1 - جهت تجویز لنز تماسی حتی انواع رنگی حتماً با چشم‌پزشك مشورت نمائید، چون لنز حتماً باید با سطح قرنیه بیمار منطبق گردد و جهت این انطباق علاوه بر اندازه‌گیری میزان عیب انكساری، اندازه‌گیری انحنای سطح قرنیه توسط دستگاهی بنام كراتومتر و تجویز لنز مناسب بر اساس آن، جهت كاهش عوارض ضروری است.
2 - در طول مصرف لنز معاینات دوره‌ای و مراجعه به چشم‌پزشك جهت بررسی وضعیت لنز و وجود عوارض احتمالی در چشم، ضروری است.
3 - در صورت مصرف لنز تماسی در صورت بروز كوچكترین مشكل چشمی از قبیل درد، ترشح، قرمزی و غیره سریعاً به چشم‌پزشك مراجعه كنید.
4 - تمیز كردن، رسوب‌زدائی و ضدعفونی نمودن لنز بطور مرتب و با استفاده از مواد استاندارد انجام گیرد. هرگز از مواد ضدعفونی كننده و تمیزكننده غیراستاندارد و بخصوص مواد ساخته شده توسط خودتان استفاده نكنید.
5- لنز را براساس نسخه پزشك و از محل‌های معتبر تهیه نمائید. تهیه لنز حتی انواع رنگی از فروشگاه‌ها و آرایشگاه‌ها می‌تواند همراه با بروز عوارض مهم و جبران‌ناپذیری برای چشم باشد.6 - هرگز از لنز دیگران از جمله لنزهای رنگی، حتی برای چند ساعت استفاده نكنید.